تجارت جهانی/ محسن میرزایی جمارانی: در دورهای که مناطق آزاد ایران بیش از هر زمان دیگری به مدیریت حرفهای، انضباط مالی و بازسازی اعتماد عمومی نیاز دارند، بازگشت مدیرانی که کارنامهای روشن و عاری از حاشیه دارند، میتواند بخشی از راهحل باشد. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که توسعه مناطق آزاد تنها با تغییر مدیران یا تدوین برنامههای جدید محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند مدیرانی است که توانایی تلفیق توسعه اقتصادی با صیانت از منابع عمومی را داشته باشند.
در میان مدیران شناختهشده این حوزه، محمدرضا عبدالرحیمی از جمله چهرههایی است که نام او بیش از هر چیز با پاکدستی، انضباط بودجهای و پرهیز از هزینههای غیرضروری گره خورده است. او در مسئولیتهایی همچون معاونت دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و مدیریت عامل منطقه آزاد ماکو، تلاش کرد اصول مدیریت مالی را بر تصمیمات اجرایی حاکم کند؛ رویکردی که اگرچه همواره مورد استقبال همه ذینفعان نبود، اما در نهایت تصویری از مدیری کمحاشیه و مسئولیتپذیر بر جای گذاشت.
یکی از نکات قابل توجه در کارنامه عبدالرحیمی، سیاست سختگیرانه او در حوزه منابع انسانی بود. در دوره مدیریت وی، برخلاف رویهای که گاه در برخی سازمانها به افزایش بیضابطه نیروی انسانی منجر میشود، گزارشها حاکی از آن است که حتی یک استخدام خارج از چارچوب در منطقه آزاد تحت مدیریت او انجام نشد. این رویکرد، علاوه بر کنترل هزینههای جاری، از تحمیل بار مالی بلندمدت بر سازمان جلوگیری کرد و نشان داد که مدیریت منابع انسانی نیز میتواند با نگاه اقتصادی و مبتنی بر نیاز واقعی انجام شود.
از سوی دیگر، در تمام سالهای حضور عبدالرحیمی در مسئولیتهای اجرایی، هیچ پرونده مالی یا اتهام مرتبط با فساد اقتصادی علیه او مطرح نشد. در شرایطی که افکار عمومی نسبت به شفافیت مالی مدیران حساستر از گذشته شده است، چنین سابقهای سرمایهای ارزشمند برای هر دولت محسوب میشود؛ سرمایهای که میتواند به افزایش اعتماد فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران نیز کمک کند.
پس از روی کار آمدن دولت سیزدهم، عبدالرحیمی از مناصب دولتی فاصله گرفت و عملاً از عرصه مدیریت اجرایی کنار گذاشته شد. با آغاز رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری چهاردهم، او به ستاد انتخاباتی مسعود پزشکیان پیوست و در جریان فعالیتهای انتخاباتی نقشآفرینی کرد. با وجود گذشت ماهها از آغاز فعالیت دولت جدید و تغییر بخش قابل توجهی از مدیران اجرایی، هنوز از ظرفیت این مدیر باسابقه در ساختار مناطق آزاد استفاده نشده است.
بیتردید انتخاب مدیران، در نهایت بر عهده دولت و نهادهای مسئول است و معیارهای مختلفی در این تصمیمگیری نقش دارند. با این حال، تجربه نشان داده است که مناطق آزاد برای عبور از چالشهای امروز، بیش از هر چیز به مدیرانی نیاز دارند که علاوه بر شناخت دقیق سازوکارهای اقتصادی، توانایی مدیریت منابع، رعایت انضباط مالی و مقاومت در برابر فشارهای خارج از چارچوب را داشته باشند.
در شرایطی که سیاستگذاران بر افزایش بهرهوری، جذب سرمایهگذاری و اصلاح ساختارهای مدیریتی تأکید دارند، بهرهگیری دوباره از مدیران تکنوکرات، کمحاشیه و دارای کارنامهای شفاف، میتواند به تقویت حکمرانی اقتصادی در مناطق آزاد کمک کند. تجربه مدیرانی مانند محمدرضا عبدالرحیمی نشان میدهد که توسعه پایدار، پیش از هر چیز، بر پایه اعتماد، سلامت اداری و مدیریت مسئولانه منابع عمومی شکل میگیرد؛ مؤلفههایی که امروز بیش از هر زمان دیگری برای آینده مناطق آزاد ایران ضروری به نظر میرسند.
