شقایق محمدی
وکیل پایه یک دادگستری
حقوق تجارت از آن حوزههایی است که در آن حفظ کردن مواد قانونی، اگرچه ضروری است، اما بهتنهایی کسی را به یک حقوقدان تجاری تبدیل نمیکند. بازار، قرارداد، بانک، گمرک، شرکت و دادگاه هر کدام زبان خاص خود را دارند و متخصص حقوق تجارت باید بتواند میان این زبانها ترجمه کند. او باید بداند یک تصمیم حقوقی چگونه میتواند بر قیمت یک کالا، ساختار یک شرکت یا حتی مسیر یک محموله در زنجیره تأمین اثر بگذارد.
اولین ابزار، تسلط بر قانون است؛ اما نه صرفاً به معنای دانستن شماره مواد. متخصص باید بتواند میان قانون تجارت، قوانین شرکتها، مقررات مالیاتی، گمرکی، بانکی، سرمایهگذاری خارجی و مقررات مرتبط با مناطق آزاد ارتباط برقرار کند. در بسیاری از پروندههای تجاری، پاسخ در یک قانون منفرد پنهان نشده است.
ابزار دوم، مهارت خواندن قرارداد است. قرارداد تجاری صرفاً مجموعهای از جملات حقوقی نیست. پشت هر بند، یک ریسک اقتصادی وجود دارد. شروط پرداخت، ضمانت اجرا، فورسماژور، حل اختلاف، قانون حاکم و مسئولیت طرفین میتوانند ارزش واقعی یک معامله را تعیین کنند. حقوقدان خوب کسی است که پیش از وقوع اختلاف، آن را در متن قرارداد ببیند.
سومین ابزار، درک اقتصاد و تجارت بینالمللی است. کسی که از نرخ ارز، اعتبار اسنادی، زنجیره تأمین، حملونقل، تعرفه، تحریمها و سازوکارهای سرمایهگذاری خارجی چیزی نمیداند، در پروندههای پیچیده تجاری بخشی از واقعیت را نمیبیند.
اما شاید مهمترین ابزار، توانایی تحقیق باشد. قوانین تغییر میکنند، رویههای قضایی شکل میگیرند و مقررات اداری دائماً بهروزرسانی میشوند. بنابراین متخصص حقوق تجارت باید به پایگاههای قوانین، آرای دادگاهها، مقررات دولتی، اسناد سازمانهای بینالمللی و منابع معتبر حقوقی دسترسی داشته باشد و بتواند میان منبع معتبر و انبوه اطلاعات کمارزش اینترنتی تفاوت بگذارد.
در کنار همه اینها، زبان انگلیسی حقوقی دیگر یک مزیت جانبی نیست. بخش بزرگی از قراردادهای بینالمللی، رویههای داوری و منابع تخصصی به انگلیسی منتشر میشوند.
در نهایت، ابزار اصلی حقوقدان تجاری نه یک کتاب قطور، نه یک نرمافزار و نه حتی حافظهای است که بتواند صدها ماده قانونی را حفظ کند. ابزار اصلی، توانایی دیدن رابطه میان قانون، پول و ریسک است. حقوق تجارت جایی است که این سه دائماً با یکدیگر مذاکره میکنند، و متخصص واقعی کسی است که بتواند پیش از دیگران بفهمد نتیجه این مذاکره چه خواهد بود.
در کنار این مهارتها، توانایی کار با داده و فناوری حقوقی نیز به یک ابزار ضروری تبدیل شده است. جستوجوی سریع در پایگاههای حقوقی، استفاده از نرمافزارهای مدیریت قرارداد، تحلیل اسناد و حتی آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی میتواند زمان پژوهش را به شکل چشمگیری کاهش دهد. اما فناوری نباید جای قضاوت حقوقی را بگیرد؛ ارزش متخصص در این است که بتواند میان اطلاعات پراکنده، مسئله واقعی را تشخیص دهد و برای آن راهحلی قابل دفاع پیدا کند.
