معاون پیشین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در گفتوگو با «تجارت جهانی» :
کبیری در کیش موفق بوده است
نرگس گودرزی
دبیــر تحریریه
تجارت جهانی: معاون پیشین سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، با اشاره به تحولات اخیر در منطقه آزاد کیش، معتقد است ماهیت اقتصادی این منطقه با گردشگری گره خورده و توسعه هتلینگ، رویدادها و سرمایهگذاریهای جدید میتواند به رونق آن کمک کند. او در عین حال تأکید دارد که نگاه به گردشگری در ایران همچنان محدود است و کیش میتوانست فراتر از گردشگری اوقات فراغت، به دروازهای برای معرفی برند و محصولات ایران و توسعه «صادرات چمدانی» تبدیل شود. محمد محب خدایی همچنین جوانگرایی در مدیریت مناطق آزاد را فرصتی برای تصمیمگیریهای جسورانه دانست، مشروط بر آنکه این جسارت با خرد جمعی و استفاده از تجربه مدیران همراه شود.
پس از ناکامیهای متوالی و بیثباتی مدیریتی در منطقه آزاد کیش در دولت سیزدهم، در دولت چهاردهم شاهد تغییراتی در این منطقه هستیم. به جز پیامدهای جنگ، به نظر میرسد گردشگری کیش رونق بیشتری پیدا کرده و برخی ابتکارهای مدیریتی نیز به اجرا درآمده است. دلیل این موفقیت را چه میدانید؟
منطقه آزاد کیش اساساً ماهیت گردشگری دارد و اقتصاد آن نیز تا حد زیادی متکی بر گردشگری است. اگر از توسعه گردشگری کیش صحبت میکنیم، بخشهایی مانند ساختوساز، ایجاد خانههای دوم و توسعه هتلینگ نیز در همین چارچوب قرار میگیرند و میتوانند به رونق اقتصادی منطقه کمک کنند.
با این حال، مشکل اصلی ما این است که در کشور هنوز درک درستی از صنعت گردشگری نداریم. گردشگری فقط به سفرهای چارتری یا گردشگری اوقات فراغت محدود نمیشود.
کیش میتوانست یک دروازه بزرگ برای موضوعات مختلف باشد؛ از معرفی و عرضه برند ایران گرفته تا معرفی محصولات ایرانی و حتی توسعه همان چیزی که میتوان از آن با عنوان «صادرات چمدانی» یاد کرد. در این زمینهها هنوز نتوانستهایم از ظرفیتهای کیش به شکل مطلوب استفاده کنیم.
در حال حاضر بیشترین تمرکز بر گردشگری اوقات فراغت است که در کیش شکل گرفته، اما ظرفیتهای این منطقه بسیار فراتر از این موضوع است.
مشخصاً چه عواملی را در موفقیت و تحولات اخیر کیش مؤثر میدانید؟
با توجه به توسعهای که در کیش در حال شکلگیری است، ساخت هتل اهمیت زیادی دارد. طبیعتاً سرمایهگذارانی که برای ایجاد هتل و زیرساختهای گردشگری سرمایهگذاری میکنند، باید برای افزایش ضریب اشغال و جذب گردشگر نیز تلاش کنند.
در کنار این موضوع، چند تصمیم مدیریتی جسورانه نیز گرفته شده و رویدادهای خاصی ایجاد شده است. این اقدامات میتواند به منطقه کمک کند و در مجموع حرکتهای مثبتی بوده است.
البته در شرایطی مانند دوره جنگ که سفر و گردشگری با محدودیت جدی مواجه میشود، لازم است دیدگاههای تخصصیتری نیز در مدیریت منطقه اجرا شود تا بتوان بخشی از آثار این شرایط را پوشش داد و از شدت پیامدهای آن کاست.
بنابراین اگر بخواهم جمعبندی کنم، چند تصمیم مدیریتی جسورانه و ایجاد رویدادهای خاص، در کنار توسعه زیرساختهایی مانند هتلها، از عواملی بوده که به کیش کمک کرده است.
اینکه هدایت مهمترین و قدیمیترین منطقه آزاد ایران به محمد کبیری٬ بعنوان یک مدیر جوان دهه شصتی سپرده شده، به نظر شما چه پیامی برای جامعه و نظام مدیریتی کشور دارد؟
به طور کلی، یک مدیر جوان انگیزه بیشتری برای تصمیمگیریهای جسورانه دارد. البته این جسارت زمانی میتواند نتیجه مطلوبی داشته باشد که در کنار آن از تدابیر جمعی و خرد جمعی نیز استفاده شود.
اگر جسارت مدیران جوان با تجربه و خرد جمعی ترکیب شود، میتواند بسیار کمککننده باشد. به نظرم در ابتدای این دوره نیز چنین رویکردی تا حدودی دنبال شد و شوراهای راهبردی با حضور افراد باتجربه شکل گرفت تا در تصمیمگیریها از نظرات تخصصی و تجربیات مختلف استفاده شود.
این ترکیب میتواند به تعریف راهبردهای بهتر و اتخاذ تصمیمات مثبتتر برای منطقه کمک کند.
آیا انتخاب یک معاون وزیر به عنوان مدیرعامل منطقه آزاد میتواند موجب افزایش اعتماد سرمایهگذاران شود؟
ببینید، منطقه آزاد اساساً ساختار مدیریتی خاص خودش را دارد. مدیرعامل منطقه آزاد از نظر جایگاه مدیریتی در سطح بالایی قرار دارد و فلسفه شکلگیری مناطق آزاد نیز بر همین مبنا بوده است؛ یعنی مدیریت یک محدوده مشخص با اختیارات و مسئولیتهای گسترده.
بنابراین اینکه افراد از جایگاههای مختلف مدیریتی وارد مناطق آزاد شوند، به خودی خود موضوع جدیدی نیست. اما درباره آقای کبیری، به نظر میرسد تجربیات خوبی که از جایگاه قبلی خود داشتند، در مدیریت منطقه مورد استفاده قرار گرفته است.
حرکتهایی که در این دوره آغاز شد، در مجموع حرکتهای نامناسبی نبود. ایشان توانستند از تجربیات قبلی خود استفاده کنند و تا حدودی اجماع خوبی با سرمایهگذاران ایجاد کنند. این وضعیت، در مجموع شرایط مطلوبی برای منطقه ایجاد کرده بود و میتوان آن را یک حرکت مثبت ارزیابی کرد.
با توجه به مجموعه این تحولات، آینده کیش را چگونه ارزیابی میکنید؟
کیش ظرفیت بسیار بالایی دارد، اما برای استفاده از این ظرفیت باید نگاه ما به گردشگری تغییر کند. کیش فقط یک مقصد برای گذراندن اوقات فراغت نیست. اگر بتوانیم از ظرفیتهای اقتصادی، تجاری، گردشگری و رویدادی آن به شکل یکپارچه استفاده کنیم، این منطقه میتواند نقش بسیار بزرگتری در اقتصاد گردشگری کشور ایفا کند.
